Nanbokuchō Dönemi

Ashikaga Takauji

İmparator Go-Daigo‘nun aklında mutlak monarşi vardı. Siyasi olduğu kadar dini, askeri ve ekonomik erkleri de imparatorluk makamında toplamayı planlıyordu. Kısa bir süre öncesine kadar kendisine saldırmakta olan bakufu generallerinin sadakatini sağladığından emin olarak hızla toprak paylaşımını ve memur atamaları dahil tüm ekonomik ve siyasi ayrıcalıkları kendi elinde toplamaya, çıkardığı yeni yasalarla sıfırdan bir düzen kurmaya girişti. Öte yandan bu yeni düzende samuray sınıfının Kamakura döneminde edindiği kazanımlar kayboluyor, hakları teker teker ellerinden alınıyordu. Bu gelişmeler general Ashikaga Takauji başta olmak üzere mevcut düzenden istifade etmekte olan çok sayıda yerel valiyi rahatsız etmeye başladı. Üstelik vizyonuna uygun yeni bir saray yaptırabilmek için ek vergiler koymasıyla, imparatorun samuraylar arasındaki saygınlığı hızla aşınmaya uğrayarak Kenmu Restorasyonu‘nun sonunu getirecek bir isyan patlak verdi. İmparator Go-Daigo’nun başlattığı restorasyonu bitirmek üzere harekete geçen Takauji, eski müttefiki şimdiki imparator yanlısı olan Nitta Yoshisada‘nın üzerine başkent Kyoto‘ya doğru ilerlerken, aynı zamanda Kamakura‘yı da boş bırakmaması gerektiğini iyi biliyordu. Zira Hōjō klanını bertaraf edilmiş olmasına rağmen yerine getirilen Ashikaga shōgunluğu hakimiyetine karşı sessiz bir direnç devam ediyordu. Bu nedenle Takauji, ardında güvendiği birini bırakmaya karar vererek dört yaşındaki oğlu Ashikaga Yoshiakira‘yı, akrabalık ilişkileri bulunan ve kendisine bağlılığından emin olduğu Hosokawa KiyoujiUesugi Noriaki ve Shiba Ienaga‘ya emanet ederek Kamakura’da bıraktı.

İmparator Kōmyō

Kyoto’ya vardığında isyan başarılı oldu ve Go-Daigo’nun yerine İmparator Kōmyō geçirildi. Ancak bu hamle, Go-Daigo’yu davasından vazgeçirmeye yetmedi ve güneydeki Yoshino bölgesine kaçan devrik imparator, burada hâkimiyetini sürdürmeye devam etti. Böylece Japonya’nın kuzey ve güneyden Yamato hanedanının iki kolu tarafından yönetildiği ve Muromachi döneminin ilk yarısı olarak bilinen Nanbokuchō (güney-kuzey hanedanları) dönemi başlamış oldu. Öte yandan Takauji, Kyoto’da Go-Daigo’yu devirip işleri yerine koyduktan sonra Kamakura’ya geri dönmeyi düşünüyordu, fakat imparatorun güneye çekilerek tahtta hak iddia etmeye devam etmesi ve başkentteki dengelerin kırılganlığı nedeniyle merkezini Kyoto’daki Muromachi‘ye kaydırmak zorunda kaldı. 1349’a gelindiğinde geçici olacağını düşündüğü durumu kabullenen Takauji, artık 17 yaşına geldiği için babasından bağımsız hareket etmeye kalkışması ihtimaline karşı oğlu Yoshiakira’yı yanına çağırdı ve yerine diğer oğlu olan 9 yaşındaki Ashikaga Motouji‘yi Kantō Kanrei (doğu yöneticisi) sıfatıyla shōgun vekili olarak atadı. Bu sıfat her ne kadar Motouji’nin kuzeydeki otoritesini arttırmak amacı güdüyorduysa da diğer yanıyla ülkenin doğu ve batı Japonya olmak üzere ikiye ayrılmakta olduğu durumu  resmileştirerek tescillemiş oldu. Gerçekten de zamanla doğu Japonya’daki yerel beyleri şahsına bağlamayı başaran Motouji, Kamakura merkezli olmak üzere ikinci bir güç odağı hâline geldi. Askeri, ekonomik ve siyasi açılardan Kyoto’daki shōgunluktan özerk hareket eden bu odak doğu-batı ayrımını belirginleştirmekteydi. Zaten Motouji de babası Takauji’nin kendisine verdiği kanrei sıfatını ilk fırsatta sadık taraftarı olan Uesugi klanına verdi ve kendisi de Kantō Kubō (doğu shōgunu) olarak anılmayı tercih etmeye başladı. Otoritesini paylaşmaktan hoşlanmayan Takauji ise Yamato hanedanı üzerinde kopan fırtınalar nedeniyle doğuya müdahale edemediği için durumu kabullenmek zorunda kaldı. Hatta zamanla Kyoto’da da Kyōto Kanrei (başkent yöneticisi) adıyla bir vekalet makamı daha oluşturuldu ve bu makama Hosokawa klanı üyelerinin getirilmesi kural olarak belirlendi.

1390 Yılında Shugolar

Hanedanın iki kolunun ve onlara bağlı ailelerin çatıştığı bu dönemin en önemli politik sonuçlarından biri de dengeli bir merkezin yokluğu nedeniyle toprak paylaşım düzeninde meydana gelen değişimler ve bu karmaşık durumdan faydalanarak güçlenen yerel beylerin (daimyō) siyaset sahnesinde giderek daha fazla söz sahibi olmalarıydı. Zenginliğin neredeyse yegâne kaynağı olan topraklar ve bu topraklardan elde edilen gelirler olduğundan arazi paylaşımı devlet mekanizmasının nasıl işleyeceği üzerinde belirleyici bir etkiye sahipti. Taika Devrimi ve Taihō Yasaları ile temelleri atılan sistem, arazilerin tamamının imparatora ait olması ve onun iradesiyle kullanım haklarının üzerinde yaşayan ve onu işleyenlere verilmesine dayalı, teorik olarak oldukça eşitlikçi bir düzen olarak başlayan toprak politikaları neredeyse en başından beri suistimal edilmeye başlamıştı. Bu düzende tüm toprakların kamu adına sahibi imparatorken zamanla soylulardan başlayarak tapınaklara ve giderek samuraylara doğru yayılan, vergiden muaf statüye sahip shōen denen bir tür tımar sistemi oluşmuştu. Müritleri vasıtasıyla tapınakların ve yerel bağlantıları görece güçlü olan samurayların dışında kalan hak sahipleri, yani soylular ise tımarlarına bizzat gitmek yerine işlerini vekaletle yürütmeyi adet edinmiş; yıllık gelir tahsilini merkezden atanan kokushi denen memurların eliyle yürütür olmuşlardı ki kokushiler de genelde asiller arasından seçilirdi. Öte yandan samuray sınıfının hakimiyeti ele geçirdiği Kamakura dönemi boyunca, shōgunun atadığı shugo denen askeri valiler ve jitō denen tahsildarlar sürekli olarak yetkilerini soylu kokushiler aleyhine genişletmişti. Ashikaga shōgunluğunun hakimiyeti ele geçirdiği Nanbokuchō döneminde ise artık kokushiler hemen hemen tüm yetkilerinden arındırılmış, sembolik hâle indirgenmişlerdi.

Jizamurai

Güney ve kuzey hanedanları arasında süren çatışmalar sırasında her iki tarafın da silahlı güce duydukları ihtiyaç sayesinde sadakatlerini ustaca manevralarla pazarlık unsuru hâline getiren shugolar başta olmak üzere yerel güç sahipleri giderek hem gelirlerini hem de siyasi ve askeri güçlerini arttırma şansı yakaladılar. Ashikaga Takauji, Kamakura shōgunluğunu elinde tutan Hōjō klanından aldığı vilayetlere kendi akrabalarından ve güvenilir adamlarından seçtiği isimleri shugo olarak atamıştı. Ne kan bağının ne de görünürdeki samimiyetin mutlak sadakat garantisi olmadığını tecrübelerinden iyi bildiğinden bu shugoları kendisine daha sıkı bağlayabilmek adına yeni kurallar getirmişti. Bunlardan en önemlileri shugoların gayretine destek olmak üzere tüm shōen sahiplerinin gelirlerinin yarısına el koyma ve vilayetleri dahilinde atama/azletme yetkileriyle donatılmalarıydı. Gerçekten de varlıklarını Ashikaga shōgunluğunun bu görevlendirmesine borçlu olan shugolar hızla konumlarını güçlendirirken sadakatle düzenin devamından yana tavır aldılar. Buna karşılık Kamakura döneminde shugo olarak kendilerine yer edinmiş bazı vali ailelerinin sadakatleri ise shōgunun tavrına bağlı olduğundan daha akışkandı. Böylece ne güney ne de kuzey otoritelerinin karşı tarafa kaybetmeyi göze alamadığı yerel güç odakları oluşmaya başladı. Bu odaklar shugolar etrafında toplanarak kendilerini ve haklarını koruyabileceklerini gören jizamurai ve/veya kokujin denen yerel samuraylar, köylüler, eski soylular gibi diğer gruplar sayesinde adım adım küçük yerel hiyerarşiler oluşturdular. Çoğu zaman shugoların emrine girebilmek için sahip oldukları gelirlerin bir kısmını onlara devretmeyi dahi teklif eden hak sahipleri bu süreci hızlandırıyordu. Japonya bu dönemde vilayetlerin kendi içişlerinde kısmen bağımsız, dışişlerinde ise kuzey veya güney hanedanlarından birine bağımlı göründükleri bir tür merkezsiz düzene doğru evriliyordu.

1392 yılına gelindiğinde sürekli devam eden çatışmalar güney hanedanını iyice yıpratmıştı. Dönemin shōgunu Ashikaga Yoshimitsu, shugoların gücünü ve etkilerini büyük ölçüde azaltmayı başarmış ve himayesi altındaki kuzey hanedanına karşı durabilecek hiçbir güç kalmamıştı. Böylece güney hanedanı kuzey hanedanına karşı koymayı bırakarak boyun eğdi. Bunun üzerine iki hanedan yarım asır sonra tekrar birleşti ve Nanbokuchō dönemi sona erdi.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s